Tekst uitgesproken door Ad van der Helm bij de opening van de samenkomst ter herdenking van het einde van de tweede wereldoorlog in het voormalig Nederlands Indië

Welkom bij deze samenkomst ter herdenking van het einde van de oorlog in het voormalig Nederlands-Indië. 

Sinds het prille begin van deze herdenking in de Duinzichtkerkgemeente en sinds de betrokkenheid van de Haagse Gemeenschap van Kerken bij deze herdenking, hebben we ons ten doel gesteld om de vergeten verhalen van mensen naar voren te brengen. Het vertellen van verhalen draagt bij tot verzoening, want als mensen meer begrijpen van het verdriet en de pijn van de ander, ontstaat er een opening naar de ander, een echte opening die de mogelijkheid biedt om met andere ogen naar elkaar te kijken.

Wie naar de verhalen luistert van mensen, beseft dat verhalen in elkaar grijpen. Het ene verhaal roept het andere op. U weet beter dan ik dat het verhaal van de oorlog in het voormalig Nederlands Indië complex is en dat daar van alles in elkaar grijpt: de ene gebeurtenis roept de ander op, het interveniëren van één groep, roept de reactie van een andere groep op. Het einde van de oorlog betekende ruimte voor nieuwe gevoelens en gedachten van onafhankelijkheid en identiteit. De Indische archipel omvat een bont geheel van groepen en talen en culturen die in dat tijdsgewricht ruimte voor zichzelf gingen vragen. De verhouding tot de Nederlandse overheid werd aan het einde van de oorlog door verschillende groepen verschillend beleefd en dat riep nieuwe spanningen op die hun sporen in de Nederlandse samenleving tot op de dag van vandaag nalaten. Het zijn verhalen van teleurgestelde verwachtingen, van niet nagekomen beloften, van het oproepen van te hoge verwachtingen, van een gebrek aan erkenning van gemaakte fouten en een gebrek aan het vermogen tot vergeven.

Het vertellen van verhalen heeft bij mensen de reactie opgeroepen dat ook zij hun verhaal wilden vertellen. Al enkele jaren geleden kwam bij ons de vraag om verhalen vanuit Molukse achtergrond te vertellen. Dat levert voor ons weer een nieuw perspectief op hetgeen we hier vandaag gedenken. We hebben met elkaar gesproken en het was een bijzondere ontmoeting ten huize van Henriëtte met Sylvia Pessireron. We zijn blij dat zij vandaag haar verhaal met ons wil delen, want we geloven en menen dat ook dit verhaal verteld moet worden, opdat we samen verder kunnen leven.

Ook andere verhalen komen aan bod en steeds meer wordt ook aan de nieuwe generatie gevraagd om het vergeten verhaal van ouders en grootouders te vertellen. Daarom zal Henriette van Wermeskerken spreken over het verborgen verdriet van haar grootmoeder. Dit verdriet is na de oorlog nooit meer door haar besproken en wordt nu aan het licht gebracht door haar kleindochter die er een boek over aan voorbereidt. Geschiedenis vormt de identiteit van mensen en deze krijgt mede gestalte in liederen. Enkele van deze liederen zult u vandaag horen en we zullen samen zingen en elkaar hierna ontmoeten.

Als eerste lees ik u een brief voor van onze Yukari die gelukkig weer bij ons kan zijn vandaag. Ook haar gebaar is een bijzondere verrassing die ons geschonken is in de loop van de jaren van deze herdenkingen, een verrassing die ons verder brengt. Ik lees u haar brief:

 

Lieve Vrienden, Dames en Heren,

 

Sinds 2012 mocht ik aanwezig zijn bij deze samenkomst om de oorlog in het Verre Oosten te gedenken. Ongelukkigerwijs was het vorig jaar door mijn ziekte niet mogelijk de uitnodiging te accepteren. Uw overweldigende warme woorden, kaart en bloemen hebben licht en hoop gebracht in mijn donkere dagen. Ik wil U graag hartelijk danken voor Uw warme belangstelling. Gelukkig gaat het nu goed met me en ik ben blij dat ik U vandaag weer een roos van verzoening kan aanbieden.

Herdenken is soms bitter en triest en het probeert je achteruit te laten gaan. Maar ik ben heel blij dat WIJ laten zien dat er ook een ander soort herdenking is. Het verdriet mij zeer dat velen van U nog ondraaglijke herinneringen hebben aan wrede Japanse soldaten, maar dat U desondanks Japanners uitnodigt om te laten zien dat we samen vooruit willen gaan. Ik geloof dat we hier temidden van de Heer zijn. 

Alhoewel we het verleden niet kunnen veranderen, kunnen we wel het heden en de toekomst veranderen.

Om deze wonderbaarlijke herdenking te vieren wil ik U graag rozen van verzoening uitdelen.

Dank U zeer dat U het licht in deze wereld wilt zijn.

 

            Yukari Tangena-Suzuki

 

Ik wens u een inspirerende samenkomst toe. Als eerste luisteren we naar Magdalena Pattianakotta die Maleise liederen zal zingen, begeleid door Annelies Dieudonné.

 

 

Ad van der Helm, voorzitter HGK

Den Haag, 12 augustus 2018