Na een eenvoudige gebedsviering en de stille herdenking bij het monument op het Carnegieplein, kwamen ongeveer 50 mensen bijeen in de Anglicaanse kerk voor prachtige muziek en gedichten die tot nadenken stemmen. De voorzitter sprak enige gedachten uit aan het begin van het concert. Die vindt U hieronder.

dodenherdenking 2016 2vredesconcert 2016

 

 

 

 

 

 

WELKOM DODENHERDENKING 2016 – VREDESCONCERT ANGLICAANSE KERK

 

Welkom bij dit concert, dit moment van bezinning.

Twee minuten stilte

Even geen telefoon of internet

Even je auto stil zetten

Even de tram of bus aan de kant zetten.

Alleen je eigen adem voelen en de vogels in de bomen

Nu wat ruimte voor muziek, gedichten en gedachten.

Meer dan anders is er dit jaar discussie gekomen over de 4 mei herdenking. Wel of niet 4 mei voor mij? Van wie is deze herdenking? Sommigen willen het niet meer vieren omdat het herdenken in contrast staat met de onverdraagzaamheid en ongastvrijheid die we ervaren in de gesprekken en discussies rondom discriminatie en vluchtelingenopvang. Men vindt een herdenking in die omstandigheden hypocriet.

Anderen vinden dat de herdenking van 4 mei uitsluitend over de Tweede Wereldoorlog gaat en niet over wat er elders in de wereld gebeurt. De actualiteit leidt af van wat er toen gebeurde. Er moet aandacht blijven voor de 250.000 doden en de ruim 100.000 Joodse Nederlanders en Roma en Sinti en mensen van andere groepen die vermoord zijn.

Als Haagse gemeenschap van Kerken vinden we herdenken van levensbelang. Het doel is verbinden en verdiepen, bezinning en reflectie op wie wij nu zijn. Voor ons is niet de vraag relevant wel of niet gedenken, maar we willen u allen de vraag stellen: waarom en waartoe gedenkt u zelf? Wij vinden dat we het gedenken niet moeten opgeven, en dat we ons moeten realiseren dat het gedenken niet vrijblijvend is. Wie vanavond gedenkt kiest voor een open en gastvrije samenleving. Wie vanavond gedenkt kiest voor een gedeelde vrijheid en niet voor een begrensde vrijheid.

Ik besef heel goed dat waakzaamheid en voorzichtigheid geboden zijn. Die bieden wel kaders en bescherming van de vrijheid, maar vormen niet het fundament en de voorwaarde van onze vrijheid.

Het moment van vandaag, zowel de gebedsviering in de Maranathakerk, als de bijeenkomst in het Haganum, en ook de herdenking bij het Carnegieplein en de Waalsdorpervlakte en de herdenkingen op de andere plekken in de stad, verbindt mensen met elkaar.

Het herdenken verbindt met de mensen die de wonden van de Tweede wereldoorlog nog met zich meedragen, in eigen herinneringen, in herinneringen aan hen die gestorven zijn. Het verbindt met mensen die in oorlogen na die tijd gevoerd zijn en die slachtoffers te betreuren hebben. Het verbindt met de mensen die nu nog steeds slachtoffers zijn van gewapende conflicten. We mogen de mensen niet laten uitspelen tegen elkaar: slachtoffers van toen en slachtoffers van daarna en van nu. We mogen ons niet laten uitspelen tegen elkaar alsof het lijden van de een opweegt tegen de ander. Er is immers geen groter lijden dan het lijden van één mens.

Er worden niet tienduizenden, honderdduizenden mensen vermoord: telkens wordt er één mens vermoord. Elie Wiesel heeft dit treffend gezegd over de Jodenvervolging. Ik betrek het ook op de massale moordpartijen die nog steeds worden voltrokken. We denken aan Aleppo, maar ook aan vele andere steden waar vandaag gevochten wordt. Iedere mens die vermoord wordt, heeft een naam en een gezicht, hem of haar wordt een toekomst ontnomen, met zijn of haar dood wordt haat en angst gezaaid. Het vraagt vervolgens enorm veel aandacht en liefde voordat dit lijden verwerkt kan worden.

Het herdenken verbindt met ouders van nu, met opvoeders en onderwijzers en leerkrachten, die jonge mensen nu kunnen leren welke verantwoordelijkheid zij krijgen te dragen om de vrede en de vrijheid die we nu ervaren vast te houden en te verdiepen en te versterken. Opdat we deze vrijheid en vrede ons niet laten ontnemen.

Het verbindt met de christenen en alle mensen van goede wil die beseffen dat het levensoffer van hen die gevallen zijn – soldaten, burgers, verzetsstrijders, slachtoffers van aanslagen en van represailles – nog steeds ons aanspreekt op onze verantwoordelijkheid om onze vrijheid met aandacht en eerbied te gebruiken. Het respect voor de mens kleurt en definieert onze omgang met elkaar, zelfs als we heftig van mening verschillen.

Het verbindt ook met de leidinggevenden van vandaag, mensen die politiek en maatschappelijk verantwoordelijkheid dragen. Het appèl van de doden van toen, het appèl van alle slachtoffers van oorlogen die nu de wereld teisteren, spreekt tot hun geweten. Dit gedenken is geen stilte, maar geeft stem aan hen die het zwijgen is opgelegd. We houden een avond onze eigen adem in, om naar hun zwijgend getuigenis te luisteren.

Wij luisteren hier in deze kerk naar muziek, naar gedichten en gedachten, als christenen, als anders gelovigen, of als niet gelovigen, als mensen van goede wil. En we stellen onszelf de vraag: wat doet dit herdenken met mij? Hoe bepaalt dit herdenken mijn keuzes in de andere dagen van het jaren. Denk ik bij mijn politieke en maatschappelijke keuzes nog aan de daden van toen en vandaag. Laat het vanavond een moment van een gewetensonderzoek zijn voor onszelf.

Ik wens u een bezinnend uur

 

Ad van der Helm, voorzitter HGK