Indie-herdenkingTijdens de herdenking op zondag 21 augustus 2016 heeft de voorzitter, Ad van der Helm, de volgende tekst uitgesproken:

Herdenking einde Tweede Wereldoorlog in Azië en Nederlands Indië 2016

Nederlands Indië lag ver van het vaderland dat sinds mei 1940 in oorlog was en bezet door de Nazi’s. Dat had allerlei gevolgen voor het land en de bevolking, met name voor de Europese mensen. Men probeerde zo goed als mogelijk, gewoon door te gaan. De oorlogsdreiging werd in Azië ook steeds groter. In december 1941 kwam de aanval op Pearl Harbour en vervolgens werd heel Azië in de vernietigende oorlog gestort.

Veel verhalen over de oorlog in Nederlands Indië zijn de afgelopen jaren naar voren gebracht in deze herdenking in deze kerk, vruchtbare samenwerking van de Duinzichtkerkgemeente en de Haagse Gemeenschap van Kerken. Veel vergeten verhalen zijn aan de vergetelheid ontrukt. Soms denken mensen dat vergeten de beste weg is naar een nieuwe samenleving. Maar een Bijbelse benadering is dat niet: weten wat er geschied is, weten elke lijden mensen meedragen in de stilte van het hart, is wezenlijk om te weten wie wij allen zijn. Het gaat niet alleen om de individuele mens, maar ook om ons samen. Dat samen kan niet beperkt worden tot nabestaanden van slachtoffers alleen. Samen moeten we verder en willen we ook verder. Herdenken is ook groeien. Terugkijken is ook naar elkaar kijken. Verzoenen met je geschiedenis is ook verzoenen met elkaar. In dit jaar van barmhartigheid, het centrale thema in de katholieke kerk dit jaar, is het ook essentieel om barmhartig te zijn voor allen met wie we deze geschiedenis delen, met wie we de opdracht tot verzoening delen. Zonder barmhartigheid geen verzoening.

Er is de afgelopen jaren grote betrokkenheid geweest bij mensen die nog als ooggetuigen hun ervaringen konden delen. Vandaag zullen kinderen en kleinkinderen hun verhalen met ons delen. We hopen en verwachten dat deze verhalen u weer in het hart zullen raken en tot denken aanzetten. Bij de realiteit van de dwangarbeid denken we aan de Birma spoorlijn, maar vandaag zijn het andere verhalen die we u doen toekomen. Ze brengen ons zelfs naar Japan zelf waar ook dwangarbeiders waren.

Deze bijeenkomst heeft al van te voren bij de aankondiging reactie opgeroepen. Onze aandacht wordt ook gevraagd voor de ‘inheemse’ bevolkingsgroepen, die – trouw aan het Nederlandse gezag – als krijgsgevangene of anderszins als dwangarbeider werden ingezet en dat dikwijls met de dood moesten bekopen. Vandaag wordt verteld van de Pakan Baru spoorweg, maar er waren ook dwangarbeiders te werk gesteld op andere plekken zoals voor het bouwen van Japanse militaire gebouwen en voor een te bouwen vliegveld om Australië aan te vallen vanuit de Molukken. Op die manier werden Molukkers, maar ook Menadonezen, Timorezen, Javanen, Sundanezen en mensen van andere bevolkingsgroepen ingezet. In de verhalen die we vandaag horen, mogen we ook hun nagedachtenis eren.

Verhalen horen, doet verhalen vertellen. Als U verhalen kent, waarvan u vindt dat deze ook verteld moeten worden, laat het ons weten en dan kunnen we met elkaar kijken hoe dat het beste vorm kan krijgen.

We zijn blij dat we vandaag deze verhalen kunnen omlijsten met muziek en zang, ook ondersteund door onze organist, Gert Boersma, die onze gedachten en gebeden met zijn muziek zal omlijsten en onze zang zal dragen. Ook Jasmijn en Rosa en Jan Jaap Nuiver zullen hun bijdrage leveren.

We hadden gehoopt u een boekje te kunnen aanbieden met de gedachten en herinneringen van de laatste jaren. Er is hard aan gewerkt, maar het is nog niet klaar. Het moet er natuurlijk goed uitzien en met onze vormgever zijn we het boekje nog aan het verbeteren. Even geduld, We houden u op de hoogte.

Laten we ons hart en onze gedachten openen voor de verhalen van vandaag.

 

Ad van der Helm, voorzitter HGK

Den Haag, 21 augustus 2016